Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης
Αρχική Σελίδα Επικοινωνία Χρήσιμες Συνδέσεις Χάρτης Πλοήγησης Γλωσσάριο
 website clocks
αναζήτηση    

ΒΑΣΣΑ

ΒΑΣΣΑ, μάρτυς (280 μ.Χ.)

21 Αὐγούστου



Οἱ μαρτυρίες ποὺ ἔχουμε γιὰ τὸν βίο καὶ τὸ μαρτύ­ριο τῆς ἁγίας Βάσσης εἶναι ἀρκετές· πολλὲς ἀπὸ αὐτὲς εἶναι ἐκδεδομένες ἀπὸ νεώτερους ἐρευνητές. Μία ἐκτενὴς ἔκδοση τοῦ Μαρτυρίου τῆς ῾Αγίας, δη­μοσιεύθηκε τὸ 1914 ἀπὸ τὸν B. Latyšev στὸ ἔργο του, Ha­giographica graeca ine­dita, σσ. 133-146. ᾿Επιτομὲς τοῦ Μαρτυ­ρίου τῆς ῾Αγίας ὑπάρχουν στὸν κώδικα Vindob. hist. 45, AASS. Aug. IV (1739) 419-421, Latyšev, Menol. II, 299-303.

῾Η μάρτυς Βάσσα γεννήθηκε καὶ ἔζησε στὴν πόλη ῎Εδεσ­­σα τῆς ῾Ελλά­δος (Μακεδονίας) καὶ μαρτύρησε τὴν ἐποχὴ τοῦ αὐτοκρά­τορος Μαξιμιανοῦ. Δὲν γνωρίζουμε τὴν ἀκριβῆ χρο­νο­λογία τοῦ μαρτυρίου της· ἀλλοῦ ἀναφέρεται ὅτι μαρτύ­ρη­σε τὸ 280 μ.Χ. καὶ ἀλλοῦ τὸ 290 μ.Χ. Μαζί της μαρτύρη­σαν καὶ οἱ τρεῖς γιοί της Θεόγνιος, ᾿Αγάπιος καὶ Πιστός.

῾Η Βάσσα καταγόταν ἀπὸ χριστιανικὴ οἰκογένεια καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀνατράφηκε σ᾿ αὐτὸ τὸ περιβάλλον. ῾Ο σύζυ­γός της ὅμως, ποὺ ὀνομαζόταν Οὐαλέριος, ἦταν εἰδωλο­λά­τρης καὶ πιὸ συγκεκριμένα ἱερέας τῶν εἰδώλων. ῾Ωστόσο αὐτὴ μεγάλωσε τὰ τρία παιδιά της σύμφωνα μὲ τὴ χριστιανι­κὴ δι­δασκα­λία. ῾Ο Ρωμαῖος αὐτοκράτορας Μαξι­μιανὸς θέλον­τας νὰ ἐνι­σχύσει τὴν ἐπίσημη εἰδωλολατρικὴ θρησκεία, ἐξέ­δωσε γενικὸ διάταγμα πρὸς ὅλες τὶς ἐπαρχίες του, οἱ κάτοι­κοι νὰ προσέρ­χονται στοὺς εἰδωλολατρικοὺς ναοὺς καὶ νὰ θυσιά­ζουν στοὺς θεούς τους. Τὴ διαταγὴ αὐτὴ ἔσπευσε ἀμέσως νὰ ἐφαρμόσει καὶ ὁ ἀνθύπατος τῆς ῾Ελλάδος Κλαύδιος, ἐξ­αναγ­κάζοντας ἔτσι τοὺς πολίτες του νὰ φάγουν εἰδωλόθυτα. ῾Ο σύζυγος τῆς ἁγί­ας Βάσσης, βλέ­ποντας πὼς αὐτὴ ἀπο­φεύγει νὰ θυσιάσει στὰ εἴδωλα, δὲ δίστασε νὰ τὴν κατη­γο­ρήσει δη­μόσια ὅτι εἶναι χριστιανή, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ συλλη­φθεῖ καὶ νὰ ὁδηγηθεῖ μὲ τὰ παιδιά της μπροστὰ στὸν ἀνθύ­πατο, γιὰ νὰ ἀπολογηθεῖ γιὰ τὴ βα­ρειὰ κατηγορία. ῾Ωστόσο αὐτὴ ὁμο­λόγησε δημόσια ὅτι εἶναι χριστιανὴ καὶ ἔτσι κλεί­σθηκε μαζὶ μὲ τοὺς γιούς της στὴ φυλακή. ᾿Επακολούθησαν σκληρὰ καὶ ἀπάνθρωπα βασανι­στήρια, μὲ σκοπὸ νὰ τοὺς κλονίσουν καὶ νὰ ἀρνηθοῦν τὴν πί­στη τους. Τὸν πρῶτο ἀπὸ τοὺς γιοὺς τῆς ἁγίας Βάσσης, τὸν Θεόγνιο, τὸν κρέμασαν καὶ ἄρχισαν νὰ τὸν γδέρνουν, προ­σπαθώντας νὰ τὸν μετα­πείσουν· ἡ μη­τέρα του ὅμως τὸν παρώτρυνε μὲ κάθε τρόπο νὰ ὑπομείνει τὰ βασανιστήρια γιατὶ τὸν περίμενε τὸ στεφά­νι τοῦ μαρ­τυ­ρίου. Οἱ βασανι­στές του τὸν ἔγδαραν σὲ τέτοιο βαθμὸ ὥστε νὰ φαίνονται τὰ ὀστά του καὶ ὁ μάρτυς, μὴ ἀν­τέχοντας ἄλλο, ἐξέπνευσε. Τὸν δεύτε­ρο, τὸν ᾿Αγάπιο, τὸν μα­στίγωσαν μπροστὰ στὰ μάτια της καὶ στὴ συνέχεια τὸν ἔγδα­ραν καὶ αὐτὸν ἕως τὸ στῆθος, μέχρι θα­νάτου. Τὸν τρίτο, τὸν Πιστό, παρὰ τὶς ἔν­τονες παροτρύνσεις τοῦ συγκεντρωμένου πλή­θους νὰ μετα­πεισθεῖ καὶ νὰ θυσιάσει στὰ εἴδωλα, τὸν βα­σά­νισαν καὶ ἀφοῦ τοῦ συνέτριψαν τὰ σκέ­λη καὶ τοὺς βρα­χίονες, τὸν θα­νάτωσαν διὰ ξίφους. Στὸ τέλος ἀποκεφάλισαν καὶ τοὺς τρεῖς μάρτυρες.

Τὴν ἁγία Βάσσα, ἡ ὁποία καὶ μετὰ τὸ μαρτύριο τῶν παιδιῶν της παρέμεινε νηφάλια καὶ σταθερὴ στὴν πίστη της, τὴν ἔκλεισαν στὴ φυλακή, ὅπου, ὅπως μᾆς πληροφορεῖ ὁ συγ­γραφέας τοῦ Βίου της, τῆς ἔδιδε τροφὴ καὶ τὴν κρατοῦ­σε στὴ ζωὴ ἕνας ἄγγελος. Στὴ συνέχεια τὴν ἐξανάγ­κασαν νὰ ἀκολου­θήσει τὸν Βικάριο ᾿Ιουκεντῖνο σὲ μιὰ περιοδεία του στὴ Μα­κεδονία, καὶ προσπάθησαν καὶ πάλι νὰ τὴν πεί­σουν νὰ θυσιά­σει στὰ εἴδωλα, χωρὶς αὐτὴ νὰ ὑποκύψει, καὶ ἔτσι συνέχισαν τὰ βασανιστήρια φθάνοντας μέχρι καὶ στὸν λι­θοβολισμό. Τὴν ὁδήγησαν καὶ πάλι μπρο­στὰ στὸ εἴδωλο τοῦ Δία γιὰ νὰ θυ­σιάσει, ἀλλὰ αὐτὴ τὸ ἔριξε καὶ τὸ συνέτριψε. ῾Ο Βίος τῆς μάρ­τυρος ἀναφέρει ὅτι μετὰ ἀπὸ αὐτὸ τὸ περι­στατικὸ τὴν ἔριξαν στὰ θηρία, ὅπου ἔμεινε ἀβλαβής, καὶ τέ­λος στὴ θάλασσα, σὲ ἀπόσταση τριάν­τα ἢ κατὰ μία ἄλλη ἐκ­δοχὴ σαράντα σταδίων ἀπὸ τὴ στε­ριά. ᾿Εκεῖ, κατὰ θαυμα­τουργικὸ τρόπο, ἐμφανίσθη­κε σὲ κα­τοίκους καθισμένη σὲ θρό­­νο καὶ περιτριγυρισμένη ἀπὸ τρεῖς φωτεινοὺς ἄνδρες. ῎Επειτα ἀπὸ ὀκτὼ ἡμέρες ἐμφα­νί­σθηκε στὸ νησὶ ῞Αλωνος στὸν ῾Ελ­λήσποντο. Κάποιος ἄνδρας, μὲ τὸ ὄνομα Φίλιππος, πληρο­φόρησε τὸν Βικάριο ᾿Ιουκεντῖνο ὅτι ἡ Βάσσα ζεῖ καὶ βρί­σκεται στὴν ῞Αλωνο καὶ αὐτὸς ἔστειλε ἐπι­στολὴ πρὸς τὸν Κονσουλάριο τῆς Κυζίκου καὶ ἄρχοντα τῆς ἐπαρχίας ῾Ελλησ­πόντου, Φλά­βιο Λαοδίκιο, καὶ τὸν παρακίνη­σε νὰ τὴν συλ­λάβει. Αὐτὸς τὴν ἀναζήτησε καὶ τὴ βρῆκε καὶ ὅταν ἡ Βάσ­σα δὲν πεί­σθηκε γιὰ μία ἀκόμη φορὰ νὰ θυσιάσει στὰ εἴ­δωλα, διέταξε νὰ τὴν δέσουν πισθάγκω­να, νὰ τῆς συν­τρί­ψουν μὲ ξύλα τὰ μέλη καὶ τέλος νὰ τὴν θανατώσουν δι᾿ ἀπο­κεφαλισμοῦ. Μαρ­τυρεῖται πὼς ὁ ἱερὸς Σωφρόνιος πῆρε τὸ σκήνωμα τῆς ῾Αγί­ας καὶ τὸ ἔθαψε μὲ τιμές.

῾Η μάρτυς Βάσσα ἡ ᾿Εδεσσαία τιμᾆται ἀπὸ τὴν ᾿Εκ­κλη­σία μας μαζὶ μὲ τοὺς γιούς της, τὸ Θεόγνιο, τὸν ᾿Αγά­πιο καὶ τὸν Πιστὸ στὶς 21 Αὐγούστου, σύμφωνα μὲ τὸ Κων­σταντινο­υπολιτικὸ Συναξάριο, τὸ ὁποῖο ἀκολουθοῦν καὶ οἱ νεώτεροι Συναξαριστές. Μία δεύτερη πιθανὴ ἡμερο­μηνία τῆς ἑορ­τῆς της, χωρὶς ὅμως ἐπαρκῆ στοιχεῖα κατοχυρώ­σεώς της εἶναι ἡ 20ὴ Αὐγούστου. ᾿Ιδιαίτερα τιμᾆται ἡ μνήμη τῆς μάρ­τυρος ἀπὸ τὴν τοπικὴ ᾿Εκκλησία τῆς Μητροπόλεως ᾿Εδέσ­σης· πρόσφατα μάλιστα ἔχει ἐκδοθεῖ καὶ ᾿Ακο­λουθία πρὸς τι­μὴν τῆς ἁγίας Βάσσης ποὺ ψάλλε­ται τὴν ἡ­μέρα τῆς μνήμης της καὶ ἔχει συνταχθεῖ ἀπὸ τὸν ἀρχιμ. π. ᾿Ιωὴλ Φραγκᾆκο. Μία ἄλλη ἡμερομηνία ποὺ ἀνα­φέρουν τὰ Συναξάρια ὡς ἡ­μέρα ἀ­θλήσεως τῶν υἱῶν μόνο τῆς ἁγίας Βάσσης, τοῦ Θεο­γνίου, τοῦ ᾿Αγαπίου καὶ τοῦ Πιστοῦ, εἶναι ἡ 16η Μαΐου, “Καὶ ἄθλη­σις τῶν ἁγίων μαρτύ­ρων Θεογνίου, ᾿Αγαπίου καὶ Πιστοῦ”.



ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: AASS Augusti IV, Antverpiae 1739, σσ. 417-422. Γαλανός, Μ.. Ι., Οἱ Βίοι τῶν ῾Αγίων τοῦ μηνολο­γίου τῆς ᾿Ορ­θο­δό­ξου ῾Ελληνικῆς ᾿Εκκλησίας, ᾿Αθήνα 19873, τ. 3, σ. 73. Γε­δεών, Μ., Βυ­ζαντινὸν ῾Εορτολόγιον. Μνῆμαι τῶν ἀπὸ τοῦ Δ¢ μέχρι τῶν μέσων τοῦ ΙΕ¢ αἰῶνος ἑορταζομένων ἁγίων ἐν Κωνσταντινουπό­λει, Κων/πολις 1899, σ. 157. Γεράσιμος Μικραγιαν­να­νίτης, “᾿Ακολου­θία πάντων τῶν ἐν Θεσσαλο­νίκῃ διαλαμψάντων ῾Αγίων”, ΓΠ 73 (1990) 352-353. Εὐ­στρατιάδης, Σ., ῾Αγιολόγιον τῆς ᾿Ορθοδόξου ᾿Εκκλησίας, ᾿Αθῆναι χ.χρ., σ. 78. Πατρινέλης, Γ. Χ., “Βάσσα, μάρτυς”, ΘΗΕ 3 (1963) 735-736. Λαγγῆς, Μ., ῾Ο Συναξαριστὴς τῆς ᾿Ορθοδόξου ᾿Εκκλησίας, ᾿Αθῆναι 19886, τ. Η¢, σσ. 360-362. Latyšev, B., Menologii anonymi saec. × quae supersunt, τ. ΙΙ, σσ. 299-303. Νικόδημος ῾Αγιορείτης, Συν­αξαρι­στὴς τῶν δώδεκα μη­νῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ, τ. 1-6, Θεσσαλονίκη 19815 (ἐπαν­έκδοση Β¢, Θεσ/νίκη 1989). Pargoire, J., στὸ EO VI (1903) 315-317. Propylaeum ad Acta San­ctorum Novembris. Synaxarium Ec­clesiae Constantinopolitanae, Bruxellis 1902, στ. 689, 912-914. Propy­laeum ad Acta Sanctorum Decembris. Martyrologium Romanum ad formam editionis Typicae scholiis historicis instru­ctum, ἔκδ. H. De­lehage - P. Peeters - M. Coens - B. de Gaiffier - P. Grosjean - F. Hal­kin, Bruxellis 1940, σ. 359. Φραγκᾆκος, ᾿Ιωήλ, ἀρχιμ., Βίος καὶ ᾿Ακο­λουθία τῆς ῾Αγίας μεγαλομάρτυρος Βάσσης τῆς ᾿Εδεσσαίας καὶ τῶν τέκνων αὐτῆς ᾿Αγα­πίου, Θεογνίου καὶ Πι­στοῦ, ῎Εδεσσα 1993.
Α.Κ.

...επιστροφή
Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης Κοινωνία της Πληροφορίας