Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης
Αρχική Σελίδα Επικοινωνία Χρήσιμες Συνδέσεις Χάρτης Πλοήγησης Γλωσσάριο
 website clocks
αναζήτηση    

ΑΧΟΛΙΟΣ

ΑΧΟΛΙΟΣ ἢ ΑΣΧΟΛΙΟΣ,

ἐπίσκοπος Θεσσαλονίκης

23 ᾿Ιανουαρίου



῾Ο ᾿Αχόλιος ἢ ᾿Ασχόλιος ἦταν γνωστὸς στὸν Μ. Βασί­λειο, τὸν ᾿Αμβρόσιο, τὸν ᾿Ιννοκέντιο καὶ στοὺς ῾Ιστο­ρι­κοὺς Σωκράτη, Σωζομενὸ καὶ Θεοδώρητο Κύρου. ᾿Απὸ τὰ χέ­ρια τοῦ ᾿Αχολίου δὲ διασώθηκε ἀπολύτως τίποτε. Τὶς πληρο­φο­ρίες μας γιὰ τὸν ἐπίσκοπο Θεσσαλονίκης ἀντλοῦμε ἀπὸ τοὺς παραπάνω ῾Ιστορικούς, ἀπὸ τὶς ἐπιστολὲς τοῦ Δαμά­σου, ἐπι­­σκόπου Ρώμης, πρὸς τὸν ᾿Αχόλιο καὶ τοῦ ᾿Αμβρο­σίου πρὸς τοὺς Θεσσαλονικεῖς καὶ τὸν διάδοχο τοῦ ᾿Αχολί­ου. Πληροφο­ρίες ἀντλοῦμε καὶ ἀπὸ τὶς ἐπιστολὲς 154, 164 τοῦ Μ. Βα­σι­λείου. Παλαιὰ νόμιζαν ὁρισμένοι ἐρευνητὲς ὅτι ἡ ἐπιστολὴ 165 τοῦ Μ. Βασιλείου εἶχε ἀπευθυνθεῖ στὸν ᾿Αχόλιο, σήμερα ὅμως πιστεύουν ὅτι ὁ Μ. Βασίλειος τὴν ἀπέστειλε σὲ κάποιο ᾿Ιούλιο Σαρόνο, Δούκα τῆς Σκυθίας.

῾Η ἄποψη ποὺ ἐπικρατοῦσε ὡς σήμερα ὅτι ὁ ᾿Αχόλιος καταγόταν ἀπὸ τὴν Καισάρεια τῆς Καππαδοκίας, στηριζό­ταν στὴν 165η ἐπιστολὴ τοῦ Μ. Βασιλείου. ᾿Εξάλλου ὁ ἱστο­ρικὸς Tafrali, χρησιμοποιώντας προφανῶς πορίσματα τοῦ Pe­tit καὶ στηριζόμενος στὸ γεγονὸς ὅτι ὁ ᾿Αχόλιος μό­ναζε στὴν ᾿Αχαΐα, συμπεραίνει ὅτι ὁ ᾿Αχόλιος καταγόταν ἀπὸ ἐκεῖ. Πλη­ροφορίες γιὰ τὴ δράση τοῦ ᾿Αχολίου καὶ γιὰ τὴν εἴσοδό του στὸ μονα­χικὸ βίο, ἔχουμε ἀπὸ τὸν ᾿Αμβρόσιο. Δὲν ἀποκλείε­ται ὁ ᾿Αχό­λιος νὰ καταγόταν ἀπὸ τὴν ᾿Αχαΐα, ἀφοῦ ὁ ᾿Αμ­βρόσιος τὸν θέλει “παίδα ὄντα” μοναχὸ στὴν ᾿Α­χαΐα. ῍Αν οἱ πληροφορίες αὐτὲς εἶναι ἀκριβεῖς, τότε πρέπει νὰ δεχθοῦμε ὅτι ἤδη τὸν τέταρτο αἰώνα εἶχε ἐμφανισθεῖ ὁ μοναχισμὸς στὴν Πελοπόν­νησο.

῾Ο ᾿Αχόλιος ἢ ᾿Ασχόλιος ὑπῆρξε ἐπίσκοπος Θεσσα­λο­νίκης περὶ τὰ μέσα τοῦ τετάρτου αἰώνα. ῾Ο θάνατός του το­ποθετεῖται μεταξὺ τῶν ἐτῶν 383 καὶ 384.

῾Ο ᾿Αχόλιος εὑρισκόμενος στὴν ᾿Αχαΐα δὲν ἀποκλείεται νὰ εἶχε ἐπισκεφθεῖ τὴ Θεσσαλονίκη καὶ ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ εἶχε ἐπαφὲς μὲ πνευματικοὺς παράγοντες τῆς πόλεως πρὶν ἀπὸ τὴν ἐκλογή του. ῾Η ἐκλογή του ὡς ἐπισκόπου Θεσσα­λονίκης, ἔγινε, ὅπως παρατηροῦν τὰ κείμενα, γιὰ τὴν εἰρή­νευση τοῦ λαοῦ τῆς πόλεως καὶ ὁλόκληρης τῆς Μακε­δονίας.

῾Η ἐποχὴ τοῦ ᾿Αχολίου ἦταν ταραγμένη ἐξαιτίας τῶν αἱρέσεων. Οἱ ᾿Αρειανοί, μὲ ὅλες τὶς ἀποχρώσεις τους, οἱ Πνευ­­ματομάχοι, οἱ ὀπαδοὶ τοῦ ᾿Απολιναρίου καὶ ἄλλοι, μειώνουν τὴν ἀγάπη καὶ τὴν πίστη. ῾Ο ᾿Αχόλιος προτιμοῦσε τοὺς χρό­νους τῶν διωγμῶν, γιατὶ τότε ἔλαμπε ἡ πίστη τῶν χρι­στια­νῶν, ἐνῶ λυπόταν γιὰ τὴν ὕπαρξη τῶν αἱρέσεων. ῾Ο ᾿Αχόλι­ος ἔ­τρε­φε θαυμασμὸ πρὸς τοὺς μάρτυρες καὶ πρὸς τὸν στῦ­λο τῆς ὀρ­θοδοξίας, τὸν Μ. ᾿Αθανάσιο.

᾿Εκτὸς ἀπὸ τὶς αἱρέσεις ποὺ δημιουργοῦσαν προβλή­ματα στὴν αὐτοκρατορία, προβλήματα σοβαρὰ καὶ μάλιστα ὀξύτατα δημιουργοῦσαν καὶ οἱ ἐπιδρομὲς τῶν βαρβαρικῶν φύλων. Οἱ βασιλεῖς Γρατιανὸς καὶ Θεοδόσιος πέτυχαν λαμ­πρὲς νίκες, ἀφοῦ ἀντιμετώπισαν μὲ ἐπιτυχία ὁ μὲν πρῶτος τοὺς ᾿Αλαμανούς, ποὺ παρεῖχαν πράγματα στὴ Γαλλία, ὁ δὲ δεύτερος τοὺς Γότθους καὶ τοὺς Οὔννους. ᾿Ιδιαίτερα ἀναφε­ρό­μαστε στοὺς ἀγῶνες κατὰ τῶν Γότθων καὶ Οὔν­νων, διότι κατὰ τοὺς ἀγῶνες αὐτοὺς διακρίθηκε ὁ Θεοδόσι­ος (377-382). Τὸ Θεοδόσιο τότε παρότρυνε καὶ ἐνίσχυσε ἠθικὰ ὁ ἐπί­σκοπος Θεσσαλονίκης ᾿Αχόλιος. Οἱ βάρβαροι λαοὶ ποὺ λυ­μαίνονταν τὶς γύρω ἀπὸ τὴ Θεσσαλονίκη πό­λεις, δὲν μπό­ρεσαν νὰ διατρυπήσουν μὲ τὶς βολές τους τὸν ᾿Αχόλιο, ὅπως γράφει ὁ ᾿Αμβρόσιος.

῾Ο Θεοδόσιος, μετὰ τὸ θριάμβό του ἐναντίον “τῶν ἀμφὶ τὸν ῎Ιστρον βαρβάρων”, ἦλθε στὴ Θεσσαλονίκη. Τὸ θριαμ­βευτὴ αὐτοκράτορα ὑποδέχθηκε ὁ ᾿Αχόλιος, τοῦ ὁποί­ου ἡ ἐπί­δραση στὸν αὐτοκράτορα γιὰ θέματα θρησκευτικὰ ἦταν ἀπο­φασιστική.

῾Ο Θεοδόσιος στὴ Θεσσαλονίκη τὸ 380 ἀσθένησε βα­ρειά. ῾Ο ᾿Αχόλιος ἦταν κοντά του καὶ τὸν ἐνίσχυε συνεχῶς. Τέλος, τὸν κατήχησε καὶ τὸν βάπτισε. Τὸ ἔδαφος γιὰ τὴν ἐπιβολὴ τῆς ᾿Ορθοδοξίας ἦταν κατάλληλο. ῾Ο ᾿Αχόλιος “μυ­σταγωγήσας τὸν Θεοδόσιον” συνετέλεσε στὴν ἐπιβολὴ τῆς ᾿Ορ­­­θοδοξίας σ᾿ ὁλόκληρη τὴν αὐτοκρατορία.

῾Ο αὐτοκράτορας ἐμπνεόμενος ἀπὸ τὸ δόγμα τῆς Νι­καίας, ὄχι μόνο δήλωσε ἐπίσημα τὴν ἀφοσίωσή του στὸ Σύμβολο τῆς Νίκαιας, ἀλλὰ καὶ ἐξέδωκε τὴν 28η Φεβρουα­ρίου τοῦ 380 τὸ περίφημο διάταγμα (Edictum) τῆς Θεσσα­λονίκης. Μὲ τὸ διάταγμα τοῦ 380 καλοῦσε ὁ Θεοδόσιος τοὺς αἱρετικοὺς “μὴ μετασχεῖν τῆς ᾿Αρείου δόξης”. Κάθε τιμὴ ἁρ­­μόζει στὸν ᾿Αχόλιο, γιατὶ οὐσιαστικὰ τὸ διάταγμα αὐτὸ τὸ προκάλεσε ὁ ἐπίσκοπος Θεσσαλονίκης.

Στὴ συνέχεια ὁ αὐτοκράτορας συνεκάλεσε τὴ Σύνοδο Κωνσταντινουπόλεως, τὴ γνωστή μας Β¢ Οἰκουμενικὴ Σύ­νο­δο. Στὴ Σύνοδο αὐτὴ ὁ ᾿Αχόλιος ἀρχικὰ δὲν ἔλαβε μέρος. Μετὰ τὸ θάνατο ὅμως τοῦ Μελετίου καὶ τὴν ἐκλογὴ τοῦ Γρη­γορίου, ὡς Προέδρου, ὁ ᾿Αχόλιος φέρεται μεταξὺ τῶν πέντε πιὸ ὀνομαστῶν ἐπισκόπων, δηλ. τοῦ Μελετίου ᾿Αν­τιοχείας, Τιμοθέου ᾿Αλεξανδρείας, Κυρίλλου ῾Ιεροσολύμων καὶ Γελασί­ου Καισαρείας τῆς Παλαιστίνης.

Κατὰ τὴ διοικητικὴ διαρρύθμιση τοῦ 324 ποὺ ἔκανε ὁ Μ. Κωνσταντῖνος, τὸ ᾿Ανατολικὸ ᾿Ιλλυρικό, ποὺ περι­λάμβανε τὶς ἐπαρχίες Μακεδονία, Θεσσαλία, ᾿Αχαΐα, ῎Ηπει­ρο μὲ τὰ ᾿Ιόνια νησιά, ὅπως ἐπίσης καὶ τὴν Κρήτη, ὑπή­χθηκε στὸ ρω­μαϊκὸ κράτος. Πρωτεύουσες τοῦ ᾿Ανατολικοῦ ᾿Ιλλυρικοῦ δια­δοχικῶς ὑπῆρξαν ἡ Σκόδρα, τὸ Σίρμιο καὶ τέλος ἡ Θεσσα­λονίκη. ῾Η Θεσσαλονίκη ἐξαιτίας τῆς θέσης της ἀσκοῦσε ἐπι­­βολὴ στὸ ᾿Ανατολικὸ ᾿Ιλλυρικό, ποὺ ὁλο­κληρώθηκε κατὰ τὴν ἐποχὴ τοῦ ᾿Αχολίου.

῾Ο τέταρτος αἰώνας ὑποφέρει ἀπὸ τὴν αἵρεση τοῦ ᾿Α­ρείου καὶ ὅλες τὶς παραφυάδες της. Πολλοὶ ἐπίσκοποι τοῦ ᾿Ανατολικοῦ ᾿Ιλλυρικοῦ εἶχαν ἐπαφὴ μὲ τὴ Δύση, καὶ φυσικὰ καὶ ὁ ᾿Αχόλιος. ῾Η προσωπικότητα τοῦ ἐπισκόπου Θεσσαλο­νί­κης ᾿Αχολίου συνετέλεσε στὴν ἀνύψωση τῆς θέσεως τοῦ ἐπι­σκόπου Θεσσαλονίκης σὲ θέση Βικαρίου.

᾿Απὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ ᾿Αχολίου ὁ ἐπίσκοπος Θεσσαλο­νί­κης ὀνομάζετο Βικάριος. ῾Ο ᾿Ιννοκέντιος, διάδοχος τοῦ Δα­μα­σίου, μὲ ἐπιστολή του πρὸς τὸ διάδοχο τοῦ ᾿Αχολίου, ᾿Ανύ­σιο χαρακτηρίζει αὐτὸν Βικάριο.

῾Ο Θεσσαλονίκης δὲν ἔγινε Πατριάρχης, ἀλλὰ Βικά­ρι­ος. ῾Ο τίτλος τοῦ Πατριάρχου ἀνήκει στὸν Ρώμης, ὁ ὁποῖος ὅμως εὑρισκόμενος μακρυὰ ἀπὸ τὸ ᾿Ανατολικὸ ᾿Ιλλυ­ρικό, δὲν μπο­ροῦσε νὰ τὸ διευθύνει.

῾Η προσωπικότητα τοῦ ᾿Αχολίου ὑπῆρξε μεγάλη. ῾Η ἀρ­χιερατεία του στὴ Θεσσαλονίκη ἦταν ἕνας σταθμός. ῾Η ᾿Εκ­κλησία τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ὁλόκληρη ἡ Μακεδονία ἦταν ἑνωμένη στὴν πίστη. Λίγες ἐπισκοπὲς ἦταν τόσο καλὰ ὀρ­γα­νωμένες, ὅσο ἡ Θεσσαλονίκη.

῾Ο ᾿Αμβρόσιος χαρακτηρίζει τὸν ᾿Αχόλιο “τεῖχος τῆς Πίστεως, τῆς Χάριτος καὶ τῆς ῾Αγιότητος”. ῾Ο Μ. Βασίλειος τὸν ἀποκαλεῖ “φωστῆρα τῆς ᾿Εκκλησίας”, καὶ “ἄνθρωπον χά­ριτος”. ᾿Ανάλογο χαρακτηρισμὸ τοῦ ἀποδίδει καὶ ὁ Δάμασος.

῾Η ᾿Εκκλησία τῆς Θεσσαλονίκης πρέπει νὰ σεμνύνεται γιὰ τὸν ἐπίσκοπο ᾿Αχόλιο ἢ ᾿Ασχόλιο.

Α.Π.

...επιστροφή
Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης Κοινωνία της Πληροφορίας